Ana sayfa » Sanat, Yeni Konular

Baskı Resim Sanatı Tarihi

Gönderen kişi | 03 Nisan 2020 – 13:31

Baskı resminin temel prensibi; bir düşüncenin, çizimin veya fotoğrafın kalıp yöntemi ile başka bir yüzeye aktarılması ve birden fazla üretim sağlanması mantığına dayanır.

Baskı sanatının tarihi incelendiğinde paleotik döneme kadar gittiği söylenebilir. Herhangi bir materyali çizerek oyarak kazıyarak yapılan bu işlem eski dönemlerde de sıkça kullanılmaktaydı. Kaya, boynuz, kemik, deri ve kumaş gibi malzemeler üzerine sivri bir aletle sürterek meydana getirilen çizgiler bugünkü baskı sanatının ilk örnekleri olarak kabul edilir.

Net bir tarihi olmamakla birlikte Mısır dönemlerinden kalma mühürler damgalarda baskı tekniğine birer örnektir. Çin’de kağıdın bulunuşu diğer malzemelerden kağıda geçiş yapılmasını sağlamıştır. Matbaa’nın da bulunuşuyla birlikte tam anlamıyla baskı sanatı ilerlemeye başlanmış sayılabilir. Baskı sanatının kullanımının yaygınlaşmasının bir sebebinin de Budizm’le bağı olduğundan kaynaklandığı söylenmektedir. Budist öğretileri yaymak amaçlı kullanılmıştır. Rönesans dönemine kadar yazılı bir iletişim aracı olarak ve daha çok dinsel alanlarda kullanılan yüksek baskı (tahta baskı) sanatı Rönesans’ın yayılmasıyla birlikte tam anlamıyla artık sanat için duygu düşüncelerin birer ifadesi halini almaya başlamıştır. Daha çok kuyumcuların yani zanaatçıların bakır levha üzerine kuru kazıma olarak yaptıkları çalışmalar 1400 lerden sonra kılıç işlemelerinde kullanılarak aside yerdirme işlemleri yapılmaya başlanmıştır.

Baskı sanatının ilk ustaları Antonio Pollaiuolo’dur. 15.yy da bu işin bilinen en iyi örneklerinden biri de Albert Dürer’dir. Tahta baskı, bakır üzerine kuru kazı ve asitle yedirme gibi farklı tekniklerin birçoğunu kullanmıştır. Ayrıca Holbein, Lucas Granach, Ugo da Carpi de önemli baskı sanatçılarındandır. Uzak doğuda baskı sanatının ustaları arasında da Kitagawa Utamaro, Hakusai ve Hiroshige gösterilmektedir.

2. dünya savaşından sonra elek baskının yaygınlaşmasıyla birçok sanatçı bu alanda çalışmalar üretmeye başlamıştır, bunlar arasında; Hans Alp, Joseph Albers, Willi Baumeister, Victor Vasarely, Jacson Polloc, Robert Rauschenber, Andy Warhol Gilbert &Johns gösterilebilir.

Hokusai_The Great Wave off the Coast of Kanagawa_nevartakademi

Hokusai- The Great Wave off the Coast of Kanagawa, 1831,

Baskı resimden etkilenen sanatçılar arasında Vincet Van Gogh, Edward Munch, Paul Gauguin ve alman dışavurumculardan Kathe Kollwitz, Ernst Barlach, Ernst-Ludwig Kirchner, Emil Nolde, Karl Schmidt Rottluf, Franz Marc, Max Beckmann, Erich Heckel söyleyebiliriz.

The Widow I 1921-2 K?the Kollwitz 1867-1945

The Widow I 1921-2 K?the Kollwitz 1867-1945 Presented by Tate Patrons 2019 http://www.tate.org.uk/art/work/P82462

 

 Türkiye’de Baskı Resminden bahsedecek olursak; Anadolu da ki ilk uygulamalar kil üzerine uygulanan damga ve mühürlerdir. Daha sonra kumaş üzerine tahta baskılar yapılmıştır. 15. yüzyılda İstanbul Kâğıthane’de kurulan ilk kâğıt fabrikası, baskı sanatının gelişmesini sağlamıştır. Türkiye’de eğitim amaçlı ilk özgün baskı resim atölyesi 1892 yılında, Sanayi Nefise Mektebi’nde, Hakkaklık bölümü adı altında açılmıştır. Osman Hamdi Bey ile Hoca Ali Rıza Bey tarafından da taş baskı ile ilgili bazı çalışmalar yapılmıştır. Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eren Eyüboğlu, Aliye Berger, Cemal Tollu, Nurullah Berk, Mustafa Plevneli, Cihat Burak, Turgut Zaim, Mustafa Aslıer, Nevzat Akkoral, Ergin İnan, Hasan Kıran, Fevzi Karakoç, Hasan Pekmezci, baskı resim üzerine çalışmalar üreten sanatçılar olarak gösterebiliriz.

1960’lardan sonra baskını kullanım şeklinde değişimler yaşanmıştır. Pop art sanatçıları ipek baskı ve litografi tekniğini sıkça kullanmışlardır.

Günümüzde kullanılan birçok baskı resim yöntemi mevcuttur bunlar;  Düz Bask, Gravür, Ağaç Baskı, Litografi, Ofset-Baskı (Ofset-Lito),Mono Baskı, Yüksek Baskı, Çukur Baskı, Soğuk Kazı, Mezotint, Aside yedirme Baskı, Akuatint, Şablon Baskı, Linol, Serigrafi, Dijital Baskı ve Fotoğraf sayılabilir.

Her birinin yöntemi farklı şekillerde uygulanır. Belli kurallar çerçevesinde gelişen bu yapı içerisinde çok fazla özgür alan yaratır. Günümüzde farklı uygulamalar mevcuttur. Eski geleneksel yöntemler bugünün dijital dünyasıyla birleştirilerek yeni alternatifler sunmaktadır. Disiplinler arası bir geçiş sağlayarak sanatsal yaratıma ortak faydalarla katkı sağlamaktadır. Baskı resmin videolarla, kavramsal sanatla kendini yeniden inşa ettiği bir dönemde yeni teknolojiye ayak uydurduğunu görmekteyiz.

Ardan Özmenoğlu- Yerleştirme İpek Baskı

Ardan Ozmenoğlu- Yerleştirme İpek Baskı

Kaynaklar

GÜRLER Zeynep, DOYRAN, E. Yıldız, YILMAZ, Burhan, 2019, Özgün Baskı Resim Sanatı Üzerine Bir Araştırma- Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, Cilt 04, Sayı 06, s: 408-429

KIRAN, Hasan,  2016, Çağdaş Baskı Resim Sanatına Genel Bir Bakış, Anadolu Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi Cilt 6, Sayı 1, ISSN: 2146-7692 s:54-77

 

Bahar Ata

 

 

Tags: , , , , , , ,

Bir yorum yazın

Add your comment below. You can also subscribe to these comments via RSS

Aklınızdan geçenleri söyleyin...

You can use these tags:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> 

This is a Gravatar-enabled weblog. To get your own globally-recognized-avatar, please register at Gravatar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.