Ana sayfa » Genel, Sanat, Yeni Konular

Sanat Tarihi | Rönesans

Gönderen kişi | 03 Mayıs 2020 – 17:59

14.yy sonları 15. yy. başlarındaki keşifler ve genişleyen ticari ilişkilerle başlayan seferler, bilimsel buluşlar kilisenin ilahi anlayışı sekteye uğramıştır. Yeni bir dönem olan ve hepimizin bildiği yeniden doğuş yani Rönesans dönemi ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu dönemin iki dünya görüşü vardır: hümanizm ve idealizm. İnsanlığı merkeze alan yeni anlayışla birlikte, sanatçılar da yönlerini dünyaya çevirdiler. Kabul gören teorilere dayanmak yerine, gerçekliği olabildiğince kesin yansıtma yolunda gözlem ve tasarım ile göze en güzel görünecek ideal formları betimlemeye çalıştılar. Perspektifte merkezi perspektifi kullanarak iki boyutta derinlik yanılsaması yaratmayı mümkün hale getirdi. Masaccio, ‘’Kutsal Üçleme’ freskinde bunu ilk kullananlardan olmuştur.

Sandro Boticelli, bin yılın sonunda Âdem ve Havva dışında çıplak kadın bedenini resimlemiştir. Böylece yeniden doğması beklenen Antik Roma kültü Venüs Boticelli’ nin fırçasından hayata dönmüştür. Antik Yunan’ ın Afrodit’ i Venüs batı rüzgârı tanrısı Zephyros’ un üflemesi ve rüzgârı ile Venüs, sembolü güllerle kıyıya yanaşan istiridye kabuğunun içinde Antik Yunan heykellerinde kullanılan ‘’S’’ duruşuyla betimlenmiştir. Bir eli göğüslerinin üzerindeyken, diğer eli uzun saçlarıyla genital bölgeyi kapatmaktadır. Resimde model olarak dönemin Medici ailesinden Giuliano Medici ile yasak aşk yaşayan Simonetta Vespuci’ yi resmetmiştir.Dönemin başka bir ressamı Piero di Cosimo da Sİmonetta Vespucci’ nin profilden portresini resmetmiştir.

Rönesans’ ın bilgi ve düşüncede kilisenin dışına çıktığından bahsetmiştik. Tabii ki kiliseye bağlı dini resimlerin yapımı bir anda ortadan kalkmadı. Sanatçılar, antik efsanelere ve orta sınıfa ait resimler yapmaya başladı.

 

 Yaşlı Lucas Cranach, Paris’ in Yargısı, 1530

Orta sınıf resim yaptırmaya ticaret ve bankerlikten zenginleşmesiyle başladı.Massys Quentin, Tefeci ve Eşi, 1514Hans Golbein, Georg Gisze,1532Piero della Francesca, Battista SforzaPortresi, Federico da Montefeltro Portresi,1465

Rönesans santçılarının en çok üzerinde durduğu bir özne de genç çoban David’ dir. Donatello, Michalengelo, Verrochio, Andre del Castagno birer David heykeli ve resmi yapmıştır.

Andrea Del Castagno, Glyat'ın başıyla David

Donatello bronz David heykelini çocuk görünümüyle betimlemiş ve ideal bedensel güzelliği öne çıkarmıştır.

Donatello’ nun öğrencisi Verrocchio, David heykelinde daha çok devinimsel bir yön çizmiş ve David’in Goliath’ a karşı zaferinden sonra manevi doyumu heykelin duruş ve bakışlarına işlemiştir.Michelangelo, David’ i genç fakat çocukluktan çıkararak betimlemiştir. David bu heykelde kendisinden güçlü düşmanına bakarken, bir elinde sapan ve diğer elinde taş varken yontulmuştur. Bu heykel antik güzellik ideali ve insan formu Rönesans’ ın sanatını şekillendirmektedir.

 

Rönesans’ ın bir etkisi de, isimsiz sanat anlayışından sanatçıları kurtarmasıdır. Bu bağlamda Rönesans’ ın bir başka sanatçısı ise Albrecht Dürer, kendi portresini yaptığı resminde ilahi güç ile yaratıcı yeteneklere sahip sanatçı arasındaki derin ilişkiyi betimleyerek, kendisini açık ve seçik İsa’ benzer şekilde resmetmiştir. Rönesans’ ta ortaya çıkan sanatçının üstün yeteneklere sahip bir kişilik olduğu düşüncesi modern zamana kadar sürmüştür. Fikrimce sanatçı üstünlüğü bir düşünceyi kabul etmediğimi ve bunun en büyük ayrımı yaratabileceğini düşündüğümü de araya sıkıştırmak isterim. Tekrar Botticelli’ ye dönersek, sanatçının kendisine biçtiği önemi kendisini resimlerine yerleştirerek gösterdiği Kralların Tapınması resminde de en sağa kendisini koyarak Tanrı ile yüz yüze geldiği görülmektedir. Bu resimlerden anlaşılacağı üzere Rönesans artık dini konuları insan üzerinden resmetmektedir. Resmin sol yanındaki kutsal kitap kralları için sipariş eden Medici ailesinin bireyleri model olarak kullanılmıştır.

Kuzey Avrupa’ ya yönümüzü çevirdiğimizde gündelik sahnelerdeki ince ayrıntılar dikkatimizi çekecek düzeydedir. Jan Van Eyck, Arnolfini’ nin Portresi’ nde bu detayları bize sunmaktadır
.
Bu resim de önemli ayrıntılardan biri aynadır. O zamanlar ayna sadece varlıklı olanların evinde olabilecek pahalı bir objeydi. Aynanın dışbükey olması bekâreti temsil ediyordu. Ayna aynı zamanda ruhu temsil ettiğinden etrafına İsa’ yı konu edinmiş on adet çizim yapılmıştır. Yine aynadan görünen bronz avize de zenginliği vurgulamak içindir. Avizede yer alan ve gündüz yakılmış mum, misafirin hoş geldiğini ve onur verdiğini bildirmek içindir ki tören boyunca yanacak olan bir hayvan yağından yapılmış mum yine varlıklı olma göstergesidir. Aynı zamanda resim dönemin belge niteliğini taşımasıyla düğüne eşlik eden Jan Van Eyck’ in ‘’Johannes de Eyck buradaydı’’ yazısını taşımaktadır.

Rönesans dönemi portrelerinde bir başka öğe de mekân da doğa çizimleridir. Bunlar çizilen konuya göre betimlenip değiştirilmekte, simgesel olarak resmedilmektedir. Aynı zamanda tek noktalı perspektif ile geometrik formların veya mekân çizgilerindeki değişimle mekân derinliği yaratılmaktadır. Başka bir perspektif algısı da Leonardo da Vinci’nin isimlendirdiği sfumato tekniği ile arka plan renklerinin belirginliğinin azaltılarak netlik değerinin düşürülmesiyle gerçekleştirilir.Yaşlı Lucas’ ın 1502’ de yaptığı Dr. Johannes Cuspinian ve eşi Anna Putsch resminde iki figürün sağına ve soluna yerleştirilmiş ağaçlar bir kubbe görüntüsü ile çiftin aynı çatı altında olduklarını vurgulamaktadır. Doktorun sağında baykuş Athena’ nın bilgeliğini temsil ederken yine sağında 9 ilham perisi (9 muses) sembolleri su ile gösterilmektedir.

Andrea Mantegna, Parnassus( 9 ilham perisi ve Apollon’un yerleştiği dağın adıdır) adlı tablosunda ön planda da küçük ama ayrıntılı doğa görüntüleri resmetmiştir.Andrea Mantegna Rönesans’ ın perspektif ve anatomi bilgisi ile Ölü İsa’ nın Başında Meryem (1490) tablosunu resmetmiştir.Dönemin en ünlü ressamı ise Leonardo Da Vinci’dir. Floransa’ da eğitim aldıktan sonra ressam olarak Milano Sarayın' da 1482yılında  Milano Dükü Sforza' nın hizmetine girdi. Fransızların işgaline kadar hizmet etti ve 1516' da aldığı davet üzerine ölene kadar Fransa kralının hizmetinde çalıştı. Ressam olmasının yanında birçok meslek grubuyla da içli dışlıydı: mucit, botanikçi, mühendis.

Mona Lisa tablosu sanat tarihinin en ünlü sanat eseri oldu.

Nazlı Işık

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,

Bir yorum yazın

Add your comment below. You can also subscribe to these comments via RSS

Aklınızdan geçenleri söyleyin...

You can use these tags:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> 

This is a Gravatar-enabled weblog. To get your own globally-recognized-avatar, please register at Gravatar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.